ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪೋಸ್ಟ್ ಹಾಕುವ ಮುನ್ನ ಎಚ್ಚರ: FIR ಕುರಿತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಸ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ಸ್ – ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ Facebook, X (Twitter), Instagram, WhatsApp, YouTube ಮೊದಲಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕುವ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅನೇಕರು ಪೊಲೀಸ್ ಕೇಸ್‌, FIR, ವಿಚಾರಣೆ, ಬಂಧನಗಳ ಭಯ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಟೀಕೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ವಿರೋಧ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹಲವರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ FIR ದಾಖಲಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು (Guidelines) ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ:

• ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು (Freedom of Speech) ರಕ್ಷಿಸುವುದು
• ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತ ಅಥವಾ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ದೂರುಗಳಿಂದ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು
• ಪೊಲೀಸರು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ (mechanically) ಕೇಸ್ ಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಬಂಧಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು

ಈಗ ಈ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ, ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ವಿವರಿಸೋಣ.

ಏಕೆ ಈ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು?

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ:

• ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು (ಪೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದವರು) ದೂರು ನೀಡುವುದು
• ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ತರುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ FIR ದಾಖಲಿಸುವುದು
• ಸಾಮಾನ್ಯ ಟೀಕೆಗಳಿಗೂ ದೇಶದ್ರೋಹ, ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ಸೆಕ್ಷನ್ ಹಾಕುವುದು
• ಕೇಸ್ ಹಾಕಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಬಂಧನ ಮಾಡುವುದು

ಇಂತಹ ದುರುಪಯೋಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19(1)(a) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಈ ಕ್ರಮ.

FIR ದಾಖಲಿಸುವ ಮೊದಲು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ 8 ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಮಗಳು – ವಿವರವಾಗಿ

ದೂರುದಾರರ ಅರ್ಹತೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಕಡ್ಡಾಯ

ಯಾರಾದರೂ ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪೋಸ್ಟ್ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ನೀಡಿದರೆ, ಪೊಲೀಸರು ಮೊದಲಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಬೇಕು:

ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ “ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ” (Aggrieved Person) ಆಗಿದ್ದಾರಾ?

• ಮಾನನಷ್ಟ, ಅವಮಾನ, ಅಪಮಾನ ಸಂಬಂಧಿತ ಕೇಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ
  → ನೇರವಾಗಿ ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ದೂರು ನೀಡಬೇಕು
• ಪೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೂರುಗಳ ಮೇಲೆ
  → FIR ದಾಖಲಿಸುವಂತಿಲ್ಲ

ಇದರಿಂದ “ನನಗೆ ಏನು ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ದೂರು ಕೊಡ್ತೀನಿ” ಅನ್ನೋ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

FIR ಮೊದಲು ಕಡ್ಡಾಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತನಿಖೆ

ಈಗಿನಿಂದ:

• ಕೇವಲ ದೂರು ಬಂದ ತಕ್ಷಣ FIR ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ
• ಪೊಲೀಸರು ಮೊದಲು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಚಾರಣೆ (Preliminary Enquiry) ನಡೆಸಬೇಕು

ಈ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ:

• ಈ ಪೋಸ್ಟ್ ಅಪರಾಧದ ಅಂಶ ಹೊಂದಿದೆಯೇ?
• ಕಾನೂನಿನ ಯಾವ ಸೆಕ್ಷನ್ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ?
• ಇದು ಕೇವಲ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇ ಅಥವಾ ಅಪರಾಧವೇ?

ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮ.

ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ (Hate Speech) – ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಿತಿ

ಎಲ್ಲಾ ಕಟುವಾದ ಮಾತುಗಳೂ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಅಲ್ಲ.

ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯ ಪ್ರಕಾರ:

• ಹಿಂಸೆಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಇಲ್ಲದ ಟೀಕೆ
• ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ಮೇಲಿನ ತೀವ್ರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ
• ವ್ಯಂಗ್ಯ, ಸಟೈರ್, ಟೀಕೆ

ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ:  ದೇಶದ್ರೋಹ, ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣದ ಕೇಸ್ ಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ

ಇಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ Shreya Singhal ತೀರ್ಪು ಅನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

ರಾಜಕೀಯ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ರಕ್ಷಣೆ

ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ:

• ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ವಿರೋಧ
• ಆಡಳಿತದ ಟೀಕೆ
• ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ

ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಭಾಗ.

• ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಟೀಕೆಗಾಗಿ FIR ಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ
• ಸನ್ನಿಹಿತ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾನೂನು ಬಳಕೆ

ಮಾನನಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣ – ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಅನುಮತಿ ಕಡ್ಡಾಯ

ಮಾನನಷ್ಟ (Defamation) ಎಂದರೆ:

• ಇದು ಸಂಜ್ಞೇಯವಲ್ಲದ ಅಪರಾಧ (Non-Cognizable Offence)

ಅದರರ್ಥ:

• ಪೊಲೀಸರು ಸ್ವತಃ FIR ದಾಖಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ
• ದೂರುದಾರರು ಮೊದಲು ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು
• BNSS ಸೆಕ್ಷನ್ 174(2) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ
  → ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಆದೇಶ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ FIR

ಬಂಧನ – ಕೊನೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಮಾತ್ರ

ಪೋಸ್ಟ್ ಹಾಕಿದ ತಕ್ಷಣ ಬಂಧನ?

ಹೊಸ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ:

• Arnesh Kumar vs State of Bihar ತೀರ್ಪಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಪಾಲನೆ ಕಡ್ಡಾಯ
• ಬಂಧನ ಅನಿವಾರ್ಯವೇ? ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು
• ಕೇವಲ ಕೇಸ್ ಇದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸುವಂತಿಲ್ಲ

ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ರಕ್ಷಣೆ.

ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆ

ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ:

• ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರ ಭಾಷಣ
• ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ವಿಷಯಗಳು

ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೂರು ಬಂದರೆ:  FIR ದಾಖಲಿಸುವ ಮೊದಲು Public Prosecutor ಅವರ ಕಾನೂನು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡೆಯಬೇಕು.

ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತ ದೂರುಗಳ ವಜಾ

ದೂರು:

• ವೈಯಕ್ತಿಕ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಬಂದಿದೆಯಾ?
• ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವೇ?
• ತನಿಖೆಗೆ ತಕ್ಕ ಅಂಶಗಳಿಲ್ಲವೇ?

ಅಂದರೆ:  BNSS ಸೆಕ್ಷನ್ 176(1) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ
ಪೊಲೀಸರು ಆ ದೂರುವನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಬಹುದು

ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಸಾರಾಂಶ (ಸರಳವಾಗಿ)

• FIR ಮೊದಲು ತನಿಖೆ ಕಡ್ಡಾಯ
• ಮಾನನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಅನುಮತಿ ಬೇಕು
• ರಾಜಕೀಯ ಟೀಕೆಗೆ ರಕ್ಷಣೆ
• ಬಂಧನ ಕೊನೆಯ ಆಯ್ಕೆ
• ಸುಳ್ಳು, ಪ್ರೇರಿತ ದೂರುಗಳಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್

ಜನರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಲಹೆ

ನಿಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪೋಸ್ಟ್ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದೂರು ಬಂದರೆ:

• ಗಾಬರಿಯಾಗಬೇಡಿ
• ನೇರ ಬಂಧನ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ
• ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೆನಪಿಸಬಹುದು
• ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಿರಿ

ಕೊನೆ ಮಾತು

ಈ ಹೊಸ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ರಕ್ಷಾಕವಚ.
ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ:

• ಹಿಂಸೆ
• ದ್ವೇಷ
• ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಚೋದನೆ

ಇವುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಡಬೇಕು.

•  ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ
•  ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ, ಕಾನೂನನ್ನೂ ಅರಿತು ಬಳಸಿ

ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾಗರಿಕನ ಕರ್ತವ್ಯ.